Space for defence and society – achtergrondinterview

Satellieten zijn onzichtbaar vanaf de aarde. Toch spelen ze een grote rol in ons dagelijks leven. Sterker nog; ze zijn niet meer weg te denken. Zonder ruimtevaart komen onze economie en veiligheid in het geding. Daarom heeft NLR eind 2025 het kennisprogramma  Space for defence and society opgezet. Programmaleider Rik Bosma legt uit wat de plannen zijn.

Wat houdt het kennisprogramma in?

“De laatste jaren zien we dat ruimtevaart een steeds belangrijker thema wordt bij NLR. Ook bij de overheid en de industrie is er in toenemende mate aandacht voor de mogelijkheden in de ruimte. Met het programma willen we bijdragen aan het realiseren van de ambities van  de Nederlandse industrie en overheid, zowel vanuit het ministerie van Economische Zaken als het ministerie van Defensie,  op het gebied van ruimtevaart. De Lange-termijn Ruimtevaart agenda (LTR) en de strategie vanuit Defensie zijn een belangrijk uitgangspunt voor het programma. We willen Nederland steviger op de kaart zetten als het om ruimtevaart gaat. Daarbij is het belangrijk dat wij als NLR vooruit blijven kijken. Wat is er nodig over 10, 20 of zelfs 30 jaar? Daarvoor moeten we nu al plannen maken.”

Wat is de link tussen Defence en Society in het kader van dit programma?

“De ruimte helpt ons onder meer om het Nederlands koninkrijk te beschermen. Met satellieten verzamelen we cruciale data over Nederland, Aruba, Curaçao en Sint Maarten. Om minder afhankelijk te zijn van anderen, moeten we investeren in onze eigen Nederlandse en Europese ruimtevaartinfrastructuur.”

“De ruimte is ook onderdeel van de politieke dreiging op dit moment. We zijn sterk afhankelijk van satellieten: zonder GPS komen ambulances te laat en valt ons betalingsverkeer stil. Dat maakt systemen als GPS en het Europese Galileo onderdeel van de kritische infrastructuur van ons land. Als er iets met deze systemen gebeurt, dan heeft dat een enorme impact op ons dagelijks leven. We zijn op dit gebied nog heel kwetsbaar, daar moeten we iets aan doen.”

Wat voor soort onderzoek vindt plaats binnen dit programma? 

“In de ruimte doen we voornamelijk drie dingen: we communiceren, we kijken naar beneden en we navigeren. Al het onderzoek is erop gericht om de technologie die hiervoor nodig is, zo stabiel en betrouwbaar mogelijk te maken. Een van de onderzoeksvragen kan bijvoorbeeld zijn: hoe kunnen we ervoor zorgen dat een vliegtuig toch kan blijven vliegen als het signaal van de navigatie verstoord (gejamd) wordt?”

“Een van de belangrijkste ambities van het programma is het opzetten van een ‘Space Research Facility’ waar we ruimte-technologie en -operatie willen ontwikkelen. Een groot onderdeel binnen de faciliteit is de bouw en operatie van onze eigen NLR onderzoeksatelliet. Die brengt veel uitdagingen met zich mee, dus dat  is een bijzondere stap voor NLR en Nederland.”

Wat is het doel van het programma?

Ons doel is om bij te dragen aan een veilig en duurzaam gebruik van de ruimte, om zo de welvaart, kennispositie en veiligheid van Nederland en Europa zowel nu als in de toekomst te waarborgen. “De missie van het programma is het uitvoeren van de ruimtevaartstrategie van NLR. Het belangrijkste punt in de strategie is meer samenwerken in het ecosysteem. We willen verbinding maken en zowel de overheid als de industrie helpen met het ontwikkelen en inzetten van ruimtevaarttechnologie. Zo kunnen zij in de toekomst bijvoorbeeld ook gebruik maken van onze onderzoeksatelliet.”

“Hierbij zal NLR als katalysator  eraan moeten bijdragen om de ontwikkeling van ruimtevaarttechnologie zo snel mogelijk te laten gebeuren. Dat betekent dat we gas moeten versnellen  om de ontwikkelingen naar een hoger plan te tillen. Daar hoort ook bij dat we meer gaan werken vanuit een ondernemersgeest. Onze visie is Nederland op de kaart zetten als technologische autoriteit op het gebied van ruimtevaart.”

Welke uitdagingen moeten de komende jaren overwonnen worden om dit voor elkaar te krijgen?

“De ruimte is letterlijk ver weg, daarom is het lastig om de urgentie aan te geven, bijvoorbeeld bij de politiek. Maar ik ben ervan overtuigd dat de ruimte ontzettend belangrijk is voor de toekomst. De ontwikkelingen gaan heel snel. Wat je de afgelopen jaren met AI zag gebeuren, dat verwacht ik de komende jaren op het gebied van ruimtevaart. Het is dus enorm belangrijk dat we de lessons learned op het gebied van AI, snel gaan toepassen op het gebied van ruimtevaart. Zo kunnen we er in Nederland voor zorgen dat we de juiste investeringen doen op het juiste moment en dat we een koploperspositie kunnen pakken.”

Waarom is Nederland dé plek voor de ontwikkeling van een ruimtevaartindustrie?

“We hebben in Nederland een sterke hightechindustrie en kenniseconomie. Bovendien zit er veel potentie de Nederlandse startups en mkb. Daarom maken we vanuit NLR een valorisatie- en technology transfer-strategie om de samenwerking verder vorm te geven. Startups en mkb’ers kunnen via onze onderzoeksatelliet bijvoorbeeld bepaalde apparatuur en technologieën testen. Idealiter gaat dat via onze satelliet een stuk sneller dan bij reguliere missies. Startups hebben helemaal geen tijd om twee tot drie jaar te wachten, zij moeten veel sneller door met hun ontwikkeling. Ik vind het belangrijk om dat vanuit NLR te ondersteunen. Grote bedrijven weten zelf wel hoe ze dat kunnen aanpakken, hoe de lobby werkt en waar ze het geld vandaan kunnen halen. Voor startups en mkb’ers kunnen wij als NLR het verschil maken. Al moeten de ondernemers het uiteindelijk zelf doen.”

Hoe ziet de toekomst eruit?

“In de ruimte hebben we nog de kans om als mensheid de handen ineen te slaan en te zorgen voor een vredig gebied. Dat is een heel idealistische gedachte van mij, je ziet namelijk nu al dat er conflict ontstaat. Maar ik vind het belangrijk om te richten op de kansen. En daar willen we natuurlijk als NLR ook aan bijdragen.”

“De toekomst staat nog niet vast, we kunnen van alles doen om samen bij te dragen aan een goede uitkomst. Daarom zou ik ook graag willen afsluiten met een oproep. Wil je bijdragen aan de ruimtevaartplannen van NLR? Dan kun je altijd contact met mij opnemen. Dan kijken we wat we samen kunnen doen.”