Het idee is allesbehalve nieuw. Tijdens de Tweede Wereldoorlog gebruikten de Women’s Royal Naval Service – de Wrens – krijt en beddengoed om konvooibewegingen en onderzeebootaanvallen te simuleren. Die simpele oefening leidde tot nieuwe tactieken en procedures die de Atlantische bevoorrading veiliger maakten. Een bewijs dat wargames geen dure, ingewikkelde simulaties hoeven te zijn om grote impact te hebben.
Van veilige omgeving naar strategische capaciteitsontwikkeling
Wargaming is een serieus spel waarin deelnemers strategische keuzes maken. Het kan gaan om tabletop-oefeningen, bordspellen, digitale simulaties of een mix daarvan, soms zelfs met AI-ondersteuning. Het verschil met andere methoden ligt in het menselijke element: dynamische beslissingen maken, experimenteren en leren van fouten.
Voor future force design is dat cruciaal. Het draait om het vertalen van strategische ideeën naar concrete capaciteitsontwikkeling. Zo wordt voor planners duidelijk wat de wisselwerking is tussen complexe systemen, verschillende domeinen en menselijke beslissingsketens. Ze helpen aannames bloot te leggen, verborgen kwetsbaarheden te ontdekken en nieuwe mogelijkheden te verkennen.
Adaptief vermogen versterken
Toch is wargaming geen exacte wetenschap. Het laat zien welke situaties en reacties plausibel zijn, maar niet wat gegarandeerd gebeurt. Biases van ontwerpers of deelnemers en de voorbereiding kunnen de uitkomsten beïnvloeden. Daarom werkt het het best in laagdrempelige formats die snelle herhaling mogelijk maken. Het kan ook worden verdiept met digitale tools of AI voor specifieke deep dives. Diversiteit onder deelnemers en scenario’s gebaseerd op echte data vergroten de waarde en toepasbaarheid van de inzichten.
Het echte resultaat zit in leren door ervaring. Vaak komen de belangrijkste lessen uit falen: het ‘verliezende’ team ontdekt zwakke punten die leiden tot robuustere, flexibelere structuren. Het gaat dus niet om winnen, maar om scherp denken, risico’s blootleggen en adaptief vermogen versterken.
Benieuwd hoe wargaming werkt in moderne force design, inclusief het recente Nederlandse–JAPCC-initiatief voor een herhaalbare aanpak binnen de NAVO? Het volledige artikel is beschikbaar via JAPCC.
