Rik Bosma is voortdurend op zoek naar mogelijkheden om impact te maken op de wereld. Hij leeft en werkt volgens het motto: “steek je kop boven het maaiveld uit. Dan word je gezien en kun je echt impact maken.” Naast zijn ambities om het verschil te maken, heeft hij al zijn hele leven een fascinatie voor het heelal. Dit komt nu samen in zijn functie als programmaleider van het nieuwe kennisprogramma Space for Defence and Society binnen NLR.
Hij kwam via een omweg in de lucht- en ruimtevaart terecht. Zijn loopbaan begon met de studies industriële automatisering en computer science. “Twee opleidingen die technisch breed zijn, van werktuigbouwkunde tot software engineering en van elektro- tot regeltechniek. Daar kon ik dus nog alle kanten mee op.” De eerste jaren van zijn carrière werkte Rik voornamelijk met virtual reality, AI en Internet of Things. “De hypes van dit moment”, zegt hij. “Ik bouwde vooral demonstraties om te laten zien wat er allemaal kan. Maar grote projecten met echte resultaten, die waren er niet veel.” Daarom ging hij op zoek naar een baan met meer impact. Hij besloot te solliciteren bij NLR om voor luchtvaartsimulaties te gaan programmeren.
Inmiddels werkt Rik ruim zes jaar bij NLR en heeft hij al verschillende functies bekleed. Zo zat hij twee jaar gedetacheerd bij Defensie om te kijken waar de verbeteringen in het innovatietraject en de samenwerking mogelijk zijn. Ook was hij binnen NLR betrokken bij het Living Lab: een initiatief binnen NLR dat bezig is met nieuwe innovaties, los van de bestaande kaders.
Een nieuwe ruimtevaartstrategie
Uiteindelijk rolde hij de ruimtevaart in. “Ruimtevaart wordt steeds belangrijker en het is belangrijk voor NLR om een duidelijke koers te bepalen. Daarom hebben we met een team een nieuwe ruimtevaartstrategie voor NLR opgezet.” Die strategie is inmiddels klaar, goedgekeurd en wordt nu uitgevoerd. Een onderdeel daarvan is het kennisprogramma Space for Defence and Society. “We willen bijdragen aan het realiseren van de ruimtevaartambities van de Nederlandse overheid, zowel vanuit het ministerie van Economische Zaken als van Defensie, en van commerciële partijen. Hierbij zetten we voornamelijk in op het versterken van de samenwerking binnen het ecosysteem.” We streven uiteindelijk naar een veilig en duurzaam gebruik van de ruimte, om zo de welvaart, kennispositie en veiligheid van Nederland en Europa zowel nu als in de toekomst te kunnen waarborgen. Een van de belangrijkste ambities van het programma is het opzetten van een Space Research Facility om ruimte-technologie en -operatie te ontwikkelen. Een groot onderdeel binnen de faciliteit is de bouw en operatie van een eigen onderzoeksatelliet.
Lees meer over het kennisprogramma Space for Defence and Society.
Ondernemende instelling
Hoe kan het dat Rik in zo’n korte tijd zo veel functies heeft gehad? “Ik werk altijd vanuit mijn gezonde boerenverstand en kijk daarbij naar een organisatie alsof het mijn eigen bedrijf is. Dan vraag ik me af; wat is het beste voor de organisatie? Hoe kunnen we klanten maximaal ondersteunen? Waar liggen kansen voor de toekomst? Daarnaast kijk ik ook naar de wereld om ons heen. Zijn we nog met de goede dingen bezig? Als ik aan een project werk en het idee krijg dat mijn rol bijna is uitgespeeld, dan zoek ik naar manieren om mijn tijd nuttiger in te zetten. Hierdoor zie je ook dat ik verschillende uitstapjes maak en veel verschillende dingen probeer. Ik zoek steeds naar de plek waar ik het meeste bij kan dragen.”
Zichtbaar zijn
Hij durft zichzelf te laten zien en gaat graag met collega’s in gesprek. “Tijdens mijn bijbaantje gedurende mijn studie deelde ik een idee met mijn leidinggevende, en mocht ik het zelfs aan de directie pitchen. Zo leerde ik: een goed idee vindt altijd een luisterend oor – de enige beperking is je eigen hoofd.” De directie van een bedrijf staat altijd open voor goede ideeën. Dat is bij NLR ook zo. Ga gewoon het gesprek aan en kijk welke ideeën landen. Ik denk dat 80% van de ideeën uiteindelijk afgewezen worden maar 20% heeft potentie. Zet door waar anderen stoppen, dan boek je resultaten.”
Prioriteiten stellen
Het meest memorabele moment uit zijn carrière was een briefing die hij kreeg toen hij nog gedetacheerd zat bij Defensie, zo’n drie jaar geleden. “Er werd een scenario geschetst over wat we kunnen verwachten als het gaat om de dreiging vanuit Rusland, zowel in de fysieke als de digitale wereld. Dan wordt het duidelijk wat we met z’n allen moeten gaan doen”, blikt Rik terug. “Het maakte ook meteen de prioriteiten duidelijk. Ons land beschermen is prioriteit nummer één. Als dat niet lukt, dan is het ook niet mogelijk om bijvoorbeeld duurzaamheidsdoelen of persoonlijke doelen te behalen.” Het heeft zijn perspectief op zaken veranderd. “Als je vanuit een hoger doel werkt, dan is het ineens een stuk makkelijker om voor dat belang en ideeën die dit dienen op te komen.
“Het doel is om de krachten binnen de ruimtevaartsector te bundelen en Nederland op de kaart te zetten als ruimtevaartland.”
Verbinding maken
Rik heeft al een duidelijk plan voor het nieuwe kennisprogramma. “Ik ben begonnen met een enthousiast team, waarmee we nu een space portfolio bouwen om te kijken welke onderzoeken we nu allemaal doen op het gebied van ruimte en hoe die ons kunnen helpen om onze kennis expertise verder te ontwikkelen. Vanuit daar kunnen we concrete plannen maken voor de toekomst. Onze ambities zijn in ieder geval behoorlijk groot. Zo willen we bijvoorbeeld binnen relatief korte tijd een eigen satelliet lanceren en die vervolgens vanuit ons eigen space operation centre aansturen.” Daarbij zijn gesprekken met collega’s en klanten heel belangrijk, precies wat Rik leuk vindt om te doen. “Er komt een stukje politiek speelveld bij kijken en een stukje strategisch nadenken. Welk doel bereiken we hiermee? Waar en hoe gaan we een netwerk bouwen? Met welke partijen willen we samenwerken? Dat zijn allemaal vragen waar ik de komende tijd antwoorden op ga zoeken.”
Uiteindelijk is het zijn doel om Nederland op de kaart te zetten als ruimtevaartland, zowel voor onderzoek als voor de economie. “Het lijkt me zo gaaf als we alle ruimtevaartbedrijven in Nederland met elkaar kunnen verbinden in een groot netwerk, waar ook ruimte is voor startups die een verschil kunnen maken voor de sector. Samen kunnen we echt impact maken.”
‘Stiekem een nerd’
In zijn vrije tijd is Rik nog steeds bezig met de ruimte. “Ik vind het heerlijk om op YouTube filmpjes te kijken over astronomie, bijvoorbeeld met uitleg over hoe het heelal in elkaar zit. Dan filosofeer ik bijvoorbeeld over hoe zwaartekracht werkt en hoe het komt dat we daar nog zo weinig over weten”, vertelt hij. “Ik maak ook vaak gebruik van mijn Museumjaarkaart. Niet voor museums met schilderijen – maar wel voor museums waar je meer kunt beleven zoals het Nationaal Militair Museum of het Archeon. Stiekem kan ik best een intense nerd zijn”, lacht hij.
